Ekspozycja Stała

Ekspozycja Religijna

Judaizm  (mozaizm)
Najstarsza monoteistyczna religia świata, powstała w drugim tysiącleciu p.n.e. ściśle związana z historią narodu żydowskiego. Religia ta opiera się na wierze w jednego Boga, który nie  tylko jest Stwórcą świata lecz także jego elementem stałym „opiekunem”. Bóg zawarł z ludźmi Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian
za stosowanie się do Jego nakazów.
Wystawa prezentuje symbole charakterystyczne dla tej religii; menorę, Torę , tałes, sukienkę i koronę na Torę.
Na wystawie przedstawiono również kalendarz najważniejszych żydowskich świąt ; Pesach, Rosz Ha-szana, Jom Kippur, Sukkot, Chanukka, Purim.
Eksponaty takie jak  lampka Chanukowa, talerz sederowy, zwój Księgi Estery czy pojemnik na etrogukazują specyfikę tych świąt.

Katolicyzm
Religia chrześcijańska istniejąca od prawie 2000 lat ściśle związana z osobą Jezusa Chrystusa. Katolicyzm jak i pozostałe nurtu chrześcijaństwa (prawosławie, protestantyzm) głoszą wiarę, że Jezus z Nazaretu jest prawdziwym Synem Boga
i Zbawicielem człowieka. Narodził się z ziemskiej kobiety, przyjął ludzka postać i stał się w pełni człowiekiem. Chrystus umierając na krzyżu odkupił grzechy człowieka i zapewnił mu życie wieczne.
Wystawa poświęcona tej religii prezentuje przedmioty liturgiczne służące do celebracji Mszy Świętej; monstrancje,
Mszał Rzymski, kielich ofiarny, puszkę na komunikanty oraz trybularz z łódką.
Ekspozycję wzbogaca w misternie rzeźbionej ramie, malowany na desce obraz „Ukoronowania Najświętszej Marii Panny”, przedwojenna figura Matki Boskiej, fisharmonia  oraz dwa ornaty –  XVIII-to  i  XX-to wieczny.

Jedną z najcenniejszych pamiątek historycznych znajdujących się w zbiorach muzeum jest płyta nagrobna Mikołaja Myszkowskiego z końca XV wieku.
Ramę płyty tworzy pas gotyckiej minuskuły. Pośrodku stojąca postać zmarłego ze złożonymi rękoma, ubrana w długą szubę – najprawdopodobniej jest to kanclerz księstwa oświęcimskiego za panowania księcia Jana IV.W dolnej części widoczny jest herb Jastrzębiec. Płyta pierwotnie znajdowała się w kościele pw. Św. Krzyża u Dominikanów w Oświęcimiu. Od tego momentu brak bliższych informacji o jej losach aż do czasów II wojny światowej, kiedy Niemcy posłużyli się nią do umocnień brzegów Soły. Być może wtedy została rozbita na trzy części. Na początku lat 50-tych została umieszczona
na wzgórzu zamkowym przy zewnętrznej stronie wieży, umocowana stalowymi kotwami i osadzona na zaprawie cementowej, którą połączono wszystkie części. Po konserwacji w 1998roku została przeniesiona do zamku oświęcimskiego.

Archeologia

Archeologia
Wystawa  archeologiczna przedstawia zabytki pozyskane w trakcie prac wykopaliskowych prowadzonych na wzgórzu zamkowym po roku 2000, starego miasta oraz z terenu byłej twierdzy Wołek.
Do najciekawszych obiektów, które możemy zobaczyć na ekspozycji należą m.in. średniowieczne topory i siekiery, gwoździownica, czekan, XV- wieczny zachowany w całości gliniany garnek, podkowy, groty strzał i włóczni.
Najcenniejszym eksponatem jest XV wieczny obosieczny miecz żelazny znaleziony na wzgórzu zamkowym w 1966r. przez Jana Stanka. Miecz najprawdopodobniej pochodzi z miejscowych wytwórni płatnerskich. Należy do typu obosiecznych. Głowica w kształcie owalu, rękojeść naga (sam trzpień, zniszczona okładzina), długi jelec, lekko wygięty
ku dołowi. Głownia ma ułamany sztych, brak znaków płatnerskich. Długość miecza wynosi około 77cm.
Ponadto na uwagę zasługuje nadziak – broń obuchowo-sieczna, służąca do rozbijania lub przebijania ( w zależności którą stroną głowicy uderzano) zbroi, hełmu przeciwnika. Nadziaki używane były od XV – XVII wieku.
Numizmaty:  Halerze – Wacława I i Jana IV  książąt Oświęcimskich z lat 1445-1457roku, Szeląg – Marii Teresy z 1774 roku, oraz moneta turecka z XIX w.

Wnętrza Mieszczańskie

Prezentowane na wystawie wnętrza mieszkalne są  próbą rekonstrukcji wystroju domów przedwojennego Oświęcimia. Większość eksponatów ofiarowana została muzeum przez mieszkańców miasta i najbliższej okolicy.

SALON - JADALNIA - miejsce uroczystych spotkań i obiadów towarzyskich.

Charakter tego wnętrza podkreśla drewniany, rozkładany dla 12-nastu osób stół oraz pokojowy kredens. Ten komplet mebli został wykonany  w 1930 r. w oświęcimskim Zakładzie Salezjańskim jako prezent ślubny dla młodej pary z Oświęcimia. Obok pochodzący z początku XX wieku fortepian z Lipska.
W salonie umieszczona jest również bogato zdobiona dwudrzwiowa szafa z witryną. Na półkach poukładane są maleńkie filiżanki porcelanowe, talerzyki deserowe z Ćmielowa, biały, porcelanowy dzbanek do kawy, czajniczek do parzenia herbaty z napisem „Tea Best London” oraz elementy zastawy obiadowej. Prezentowane zabytki pochodzą
z lat 20 i 30 XX w.

Prezentacja tuż obok siebie pokoju katolickiego i żydowskiego ma na celu podkreślenie faktu iż przedwojenny Oświęcim
to miejsce współegzystowania  i często bliskich relacji tych dwóch narodów.


MIESZKANIE ŻYDOWSKIE

W pokoju umieszczono symbole religii judaistycznej, które odróżniają to wnętrze od pokoju katolickiego. Tuż obok kominka stoi menora- siedmioramienny świecznik, a powyżej lampka chanukowa, używana podczas święta Chanuki - „żydowskiej gwiazdki.  Innymi elementami związanymi z religią mojżeszową w tym pokoju są stojące na bieliźniarce balsaminki– puszki na wonności w kształcie wieżyczek, które podczas hawdali - modlitwy kończącej szabat, napełnia się ziołami . Świeczniki szabasowe oraz metalowy kubek kiduszowy, talerz z sześcioma wgłębieniami używany w trakcie uczty, na którym podaje się sześć różnych potraw nawiązujących do historii Narodu wybranego, Talmud z 1882r. - księga będąca komentarzem Tory- świętej księgi Żydów. Wśród innych eksponatów na uwagę zasługuje stolik do gry w szachy, która  była bardzo popularną rozrywką Żydów , jako gra ćwicząca umysł oraz ucząca logicznego myślenia.
To wnętrze zostało urządzono jako pokój krawca - jednego z zawodów, charakterystycznego dla Żydów w przedwojennym Oświęcimiu. W mieszkaniu znajduje się z 1913 roku maszyna do szycia firmy „Singer”, stare koronki, nici, igły oraz narysowane na kalce różne wzory damskiej garderoby. Można zobaczyć tutaj zbiór przedwojennych żelazek wśród których na ekspozycji znajduje się żelazko na węgiel drzewny, żelazko na duszę oraz już znacznie młodsze - żelazko elektryczne.
Pokój ozdabia wiszący kilim z makami, który pochodzi z lat 30 XX wieku, tak samo jak haftowana lniana kapa- nakrycie łóżka,   zegar szafkowy z przełomu XIX i XX wieku z firmy Gustaw - Becker z podwójnym kurantem bijącym co pół godziny.



MIESZKANIE KATOLICKIE

Charakter tego wnętrza podkreślają symbole związane z religią katolicką. Tak jak dawniej w domu na framudze drzwi zawieszona jest kropielniczka gdzie każdy wchodzący do domu mógł zaczerpnąć święconej wody i przeżegnać się. Znajduje się tu również wełniana kapa z Kosowa okrywająca łóżko, obraz Matki Boskiej Dzikowskiej, na stoliku nocnym dwa porcelanowe świeczniki, krzyż, który został znaleziony po zakończeniu II  wojny światowej w zamku oświęcimskim, Nowy Testament z 1923 r., różaniec z początku XX w., kilka przedwojennych obrazków oraz  rękopis „Sen Najświętszy Panny Maryi”.
W pokoju przyciąga wzrok  niewielki kącik dziecięcy z przedwojennymi zabawkami. Mamy tutaj wózek z lalką wykonaną
z masy papierowej z końca XIX wieku,  zestaw liter do nauki alfabetu, czasopisma dziecięce „Płomyk” z 1930 r., formę
do wylewania ołowianych żołnierzyków, drewniany pociąg, samochód oraz sprzęt sportowy- wrotki i łyżwy, rakietę tenisową.
Drewniana szafa z damską garderobą; bluzki i sukienki  z lat 20-tych XX wieku , plecione, skórzane sandały damskie
z prawidłami, mufka obszyta futremchroniącą dłonie pań przed zimnem oraz przybory fryzjerskie służące do układania włosów - lokówka i karbownica.Oczywiście zobaczyć można dodatki do stroju: wachlarz z kości słoniowej, szpilka
do kapelusza, torebka, ręcznie szyta portmonetka z koralików, chusteczka, skórzane rękawiczki.
Na komodzie przedwojenne radio Imperial, prasa przedwojenna oraz książki. Pokój oświetla piękna przedwojenna, zielona lampa z Oświęcimia.

GABINET ALEKSANDRA ORŁOWSKIEGO 

Pokój ten nie jest rzeczywistym odzwierciedleniem gabinetu Aleksandra Orłowskiego ale tylko swobodną próbą jego rekonstrukcji. Aleksander Orłowski to jeden z oświęcimskich społeczników, który swoją patriotyczną postawą zasłużył
na pamięć i szacunek mieszkańców naszego miasta. Był on ponadto długoletnim kierownikiem poczty w Oświęcimiu, kompozytorem i twórcą hejnału miasta. W gabinecie tym znajdują się oryginalne meble  - pamiątki po wybitnym oświęcimskim muzyku ( stolik, gięte krzesło, sekretarzyk z witryną)  W pokoju umieszczono także inne drewniane, przedwojenne meble gabinetowe: biurko, szafę biblioteczną, stolik. Na biurku stoi maszyna do pisania firmy
„Mercedes”, telefon na korbkę z lat 30-tychXX w., metalowa pieczęć „Władysław Dalais  zastępcy C.K. Notariusza w Oświęcimie w Galicji” oraz przybory do pisania w tym pióro, kałamarz czyli pojemnik na atrament oraz bibularz. Wśród  dokumentów można obejrzeć Dziennik Urzędowy Powiatu Oświęcimskiego z 1914r., w którym zamieszczono m. in. reklamy Biura Podróży Zofii Biesiadeckiej i Wytwórni Alkoholi Jakóba Haberfelda. Znajdziemy przedwojenne banknoty oraz zeszyt szkolny oświęcimskiego ucznia z roku 1925- 1926 z planem lekcji dla klasy V. Wśród licznych drobiazgów na uwagę zasługuje drewniana tabakierka - pamiątkę  po powstańcu styczniowym z 1863r.
Do interesujących zabytków znajdujących się w gabinecie należy aparat fotograficzny Aqfa z końca XIX w. Najstarszym eksponatem w tym pokoju jest  mapa Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego z 1592 r. wykonana przez Stanisława Porębskiego i umieszczona w XVI-wiecznym atlasie Orteliusa.

KUCHNIA
Podstawą wyposażenia kuchni są meble z początku XX w. wykonane przez oświęcimskiego stolarza - politurnika Stefana Kanię.
W skład kompletu wchodzą: kredens z charakterystyczną wysuwaną z blatu stolnicą, stół, stolik, dwa krzesła, dwie szafki - stojąca i wisząca.
Na centralnym miejscu w kuchni postawiony jest stół, na blacie którego znajdują się kopie oryginalnych przepisów kulinarnych Marii Longchamps de Berier- Bukietyńskiej z przełomu XIX i XX w.  Kredens z licznymi drobiazgami kuchennymi: formy do wypieku ciast i babeczek, w tym także dziewiętnastowieczna forma na budyń z kaszy i jarzyn,  sztućce, metalowe puszki na herbatę, pojemniki na pieprz i sól, metalowy młynek do mielenia kawy oraz szklane słoje i syfony do wody.
Niezwykle ciekawa jest pochodząca z XIX w. maszynka do palenia kawy tzw. „kawiarka”- używana  do samodzielnego wypalania kawy ziarnistej w domu. Przykładem kawy ogólnie dostępnej w przedwojennych sklepach jest kawa „Franck” z cynową łyżką z 1933r. do sypania kawy. Na łyżce przedwojenna reklama głosząca, że: „Kawa Kneippa  z  Prawdziwą Francka to najzdrowszy napój codzienny”. Ręczny magiel z 1930r. , maszynka spirytusowa „Primus” do podgrzewania jedzenia, waga tarczowa, maszynka do mielenia "Atlantic.
Zobaczyć można kącik „łazienkowy” – szafka - drewniana umywalnia z podnoszonym blatem, na której stoi fajansowa misa i dzban na wodę, mydelniczka,  przybory toaletowe - szczotka do włosów wykonana z naturalnego włosia (lata 20 XX w.), pędzel i mydło do golenia firmy Majde z Warszawy. Uzupełnieniem tego kącika są dwie tary używane przez nasze babcie i prababcie do prania.

Szanowni Państwo!
W roku 2004 Urząd Miasta Oświęcim przeprowadził przy wsparciu dotacji ze środków unijnych kapitalny remont zabytku, który zakończył się w 2006r.
Z dniem 1.01.2010r. zamek oświęcimski zgodnie z Uchwałą Rady Miasta Oświęcim stał się siedzibą muzeum – MUZEUM ZAMEK w OŚWIĘCIMIU.

Stała ekspozycja jest w trakcie urządzania. Poszukujemy eksponatów związanych z historią miasta. Zwracamy się z gorącą prośba o pomoc w jej tworzeniu. Jeśli Państwo posiadacie przedmioty z okresu przedwojennego, prosimy o udostępnienie ich w celu wzbogacenia naszej ekspozycji. Chcielibyśmy również poznać Państwa wspomnienia o tamtych czasach. Zapraszamy do współpracy zawsze chętnie Państwa gościmy w naszych progach.